PCB üretimi için Gerber dosyası hazırlama rehberi
Gerber ve delik dosyaları nelerdir, hangi katmanlar gerekir, KiCad ve Altium’dan nasıl alınır? PCB üretiminde en sık yapılan dosya hataları ve kontrol listesi.
İçindekiler 7 bölüm
Gerber dosyaları, PCB üreticisinin kartınızı üretebilmesi için ihtiyaç duyduğu evrensel dildir. Eksik veya hatalı bir katman, üretimi günlerce geciktirebilir ya da yanlış kart üretilmesine yol açabilir.
Kısaca: Tüm bakır, lehim maskesi, serigrafi ve kart dış hat katmanlarını Gerber (RS-274X veya X2) formatında, delik bilgisini Excellon formatında çıkarın ve hepsini tek bir ZIP dosyasında gönderin.
Gerber dosyası nedir?
Gerber, PCB’nin her katmanını ayrı bir dosya olarak tanımlayan bir vektör formatıdır. Günümüzde standart olan RS-274X (genişletilmiş Gerber) ve onun gelişmiş hâli Gerber X2, katman işlevi gibi ek bilgileri de dosyanın içinde taşır. Eski RS-274D formatı artık kullanılmamalıdır.
Hangi dosyalar gerekir?
| Katman | Yaygın uzantı | Açıklama |
|---|---|---|
| Üst bakır | .GTL | Üst yüzeydeki iletken yollar ve pedler |
| Alt bakır | .GBL | Alt yüzeydeki iletken yollar |
| İç katmanlar | .G2, .G3 … | Çok katmanlı kartlarda iç bakır katmanları |
| Üst / alt lehim maskesi | .GTS / .GBS | Lehim maskesinin açık bırakılacağı bölgeler |
| Üst / alt serigrafi | .GTO / .GBO | Bileşen isimleri, logolar ve işaretler |
| Üst / alt pasta | .GTP / .GBP | Stencil (lehim pastası şablonu) için; montaj yapılacaksa gerekir |
| Kart dış hattı | .GKO / .GM1 | Kartın kesileceği sınır ve iç boşluklar |
| Delik dosyası | .DRL / .TXT | Excellon formatında delik konumları ve çapları |
Uzantılar tasarım aracına göre değişebilir; önemli olan her katmanın açıkça ayırt edilebilmesidir. Kaplamalı (PTH) ve kaplamasız (NPTH) delikler ayrı dosyalarda verilebilir.
KiCad ve Altium’dan Gerber çıktısı
KiCad
- PCB düzenleyicide Dosya → Üretim Çıktıları → Gerber menüsünü açın.
- Bakır, maske, serigrafi, pasta ve Edge.Cuts katmanlarını seçin.
- Gerber X2 seçeneğini etkinleştirin ve çıktıyı oluşturun.
- Aynı pencereden Delik Dosyalarını Oluştur ile Excellon dosyasını alın.
Altium Designer
- File → Fabrication Outputs → Gerber Files ile katmanları ve birimleri seçin.
- NC Drill Files ile delik dosyasını aynı birim ve hassasiyetle çıkarın.
- Çıktıları bir Gerber görüntüleyicide açarak kontrol edin.
Göndermeden önce dosyaları ücretsiz bir Gerber görüntüleyicide (ör. KiCad GerbView) açıp katmanların üst üste doğru oturduğunu kontrol etmek, hataların çoğunu üreticiye ulaşmadan yakalar.
En sık yapılan hatalar
- Dış hat katmanının eksik olması: Üretici kartın nereden kesileceğini bilemez.
- Delik dosyasıyla Gerber’ın farklı birim veya sıfır formatında olması: Delikler kayık görünür.
- Lehim maskesi açıklıklarının eksik olması: Pedler maskeyle kapanır, lehimlenemez.
- Üreticinin kabiliyetinin altında iz ve boşluklar: Çoğu üreticinin standart kabiliyeti 0,15 mm (6 mil) iz/boşluk civarındadır; daha incesi ek maliyet getirir.
- Serigrafinin pedlerin üzerine taşması: Lehimlenebilirliği bozar.
Dikkat: Tasarım dosyasını (ör. .kicad_pcb veya .PcbDoc) göndermek Gerber yerine geçmez. Üreticiler farklı yazılım sürümleri kullanabilir; her zaman Gerber ve delik dosyasını gönderin.
Teklif için gereken bilgiler
- Tüm katmanları içeren Gerber ZIP dosyası
- Excellon delik dosyası (PTH/NPTH)
- Kart ölçüleri ve katman sayısı
- Kart kalınlığı (genellikle 1,6 mm) ve bakır kalınlığı (ör. 1 oz)
- Yüzey kaplaması (HASL, ENIG vb.), maske ve serigrafi rengi
- Adet ve panel tercihi
Gerber ZIP dosyanızı yükleyin; katman, kalınlık ve yüzey kaplamasına göre üreticilerden teklif toplayın.